DE VAAS VAN MOZAIEK

Een lief, klein baby’tje ligt in de wieg. Je kijkt er vol verwondering naar. Het is nog maar een week oud, maar je ziet het prachtige, nieuwe leven. Onbevangen, een onbeschreven blad. In de oogjes zie je al een sprankje van de ziel. Ieder baby’tje, ieder nieuw leven heeft recht op het beste, op onvoorwaardelijke liefde en beschermers op wie het altijd kan bouwen. Helaas kan de realiteit heel anders uitpakken. Want, wat als je als kleintje opgroeit en een van de belangrijkste personen in je leven legt een bom onder de ontwikkeling van jouw basis?  

Je kunt het eigenlijk zien als een fragiele stenen vaas die laagje voor laagje opgebouwd hoort te worden tot een stevig prachtstuk van dik steen. Dat is een proces van jaren.

Maar dan – terwijl de vaas nog maar bestaat uit een dun laagje en dus helemaal nog niet zo stevig is –  wordt hij deels kapotgeslagen. Je kunt dan – terwijl je opgroeit tot volwassene – niets anders doen dan de stukjes steen op de grond bij elkaar vegen, in de hoop ze ooit te kunnen lijmen. De stukjes zijn zo klein, dat je eigenlijk helemaal niet weet welk stukje aan welk stukje vast hoort. Jouw “vaas” kan heus alsnog een prachtige vaas worden met al dat mozaïek, maar er staan je nog wel een paar hele pittige hindernissen op te wachten op de weg daarnaar toe.

Misschien heb je haar blog al gelezen. Onze “Monique” schrijft over haar ervaringen als incestslachtoffer. Zij laat ons de impact zien op haar leven; haar “vaas in opbouw” die gedeeltelijk aan diggelen werd geslagen. Ondanks deze ervaringen werkt zij dagelijks aan het ontwerp van die prachtige “vaas”. Zij is een liefhebbende moeder, partner, vriendin, collega,…Zij is zeker niet alleen slachtoffer!

Bij Iceland Joey willen we niet alleen de stilte en het zwijgen rondom incest en seksueel geweld opheffen door een persoonlijk verhaal te delen, we willen je ook meer inzicht geven in wat er precies met je gebeurt, als je slachtoffer bent van incest. Je moet dit artikel dus eigenlijk zien als een soort kapstok. Op deze kapstok kun je verschillende levenservaringen hangen en begrijpen waarom ze zijn zoals ze zijn. En waarom bepaalde “ontwikkelingsopgaven” die een kind heeft, niet goed of volledig voltooid kunnen worden.

Vandaag de eerste haak van deze kapstok: grenzen.
Misschien vind je herkenning, misschien lees je het allemaal voor het eerst.

Grenzen & seksualiteit
Verwarring, verwarring, verwarring. Waardoor ontstaat nu eigenlijk die verwarring, waar Monique het over heeft? Alle vragen die ze als kind had over het misbruik door haar vader, zoals: Is dit normaal? Is dit een uiting van liefde? Maar, waarom moet ik het dan geheim houden?

Waar komen die vragen vandaan? Hoe komt het dat er zo’n verward gevoel ontstaat?

crying-eye

Die verwarring heeft meerdere oorzaken en vandaag belichten we het stuk “grenzen”. Als je kijkt naar de ontwikkeling van kinderen, dan zie je dat Monique – zoals zoveel kinderen die misbruikt worden –  nog geen enkele notie kon hebben van het feit dat dit gedrag van haar vader zeer grensoverschrijdend was. Haar innerlijke stem of intuïtie gaf wel aan dat er iets niet in de haak was, maar er lag nog geen stevige basis van het besef van grenzen op dit vlak en van een gevoel van autonomie dat dit intuïtieve gevoel kon ondersteunen of onderbouwen.

Hoe zou dat ook kunnen? Als jong kind weet je niets van seks, van seksuele handelingen, seksueel getinte woorden, wie seks met elkaar “horen te hebben”, wie geen seks met elkaar horen te hebben en wat daar allemaal bij komt kijken. Dat leer je namelijk pas (veel) later, in een andere ontwikkelingsfase.

Of, om terug te gaan naar de metafoor: de “vaas” was nog in aanbouw, het steen was nog heel fragiel, omdat er nog vele lagen overheen moesten worden gebouwd, voordat er überhaupt aan de laag gewerkt kon worden van lichamelijke intimiteit en seksuele grenzen.

Wat wel sterk aanwezig was en wat de strijd aanbond met de intuïtie, was het gevoel van loyaliteit richting vader, maar natuurlijk ook naar haar moeder. “Loyaliteit” is in deze zo’n belangrijk onderwerp, dat ik hier in een ander artikel op terug zal komen.

Hoe je je grenzen leert stellen en hoe je een autonoom mens leert worden, is een proces dat je als kind en puber in verschillende fasen doormaakt. Het is een langdurig proces, waarbij de hindernissen eigenlijk steeds passen bij de fase waar je in zit en bij de leeftijd die je hebt.

Je zult begrijpen dat de ouders / beschermers / verzorgers / omgeving hierin een grote rol spelen. Hoe jonger het kind, hoe intensiever hun rol. Het kind is afhankelijk. De verantwoordelijkheid van ouders is hierin een behoorlijke opgave, omdat je je kind niet alleen dingen moet laten exploreren (je moet dus loslaten), maar je moet daarbij ook proberen de gulden middenweg te bewandelen: niet te streng of rigide, maar ook weer niet te losjes. Je zult begrijpen dat de rol van de ouders / verzorgers / beschermers hierin een enorm gewicht in de schaal legt bij het opbouwen van de “vaas”. Dat gaat verder dan grenzen en autonomie: een kind is namelijk ook loyaal aan zijn ouders, ONGEACHT hoe “goed” of “slecht” de ouder zich gedraagt tegenover zijn/ haar kind. Een kind wil niets liever dan zijn ouders gelukkig zien en maken! Die loyaliteit speelt natuurlijk ook bij incest een hele belangrijke rol en bij het geheim houden ervan. (wordt in een ander artikel besproken)

Er is bij incest sprake van een verregaande grenzeloosheid en een ernstige inbreuk op de ontwikkeling van het kind. Want, als kind wordt je niet alleen geconfronteerd met seks op een leeftijd waarop je nog niets hoort te weten over dit onderwerp, over wie seks met elkaar hebben en welke grenzen er zijn, maar je krijgt ook mee dat grenzen aangeven zinloos is.

Je zult begrijpen hoe ingewikkeld het is om als kind slachtoffer te zijn van incest:

1.    Je weet nog niet (goed) welke grenzen er zijn en raakt daardoor erg verward over wat er gebeurt: is dit “goed”? Of is dit “niet goed|?” Is dit “normaal”? Of is dit “niet normaal”? Je weet nog niets over seks, over het hoe, over de grenzen, over lichamelijke integriteit, etc.
Het intuïtieve gevoel dat bij kinderen nog heel sterk aanwezig is, maakt de verwarring alleen maar groter. De intuïtie of het “niet pluis” gevoel bij Monique werkte heel goed en maakte het voor haar alleen maar moeilijker. Omdat ze loyaal was aan haar vader probeerde ze deze innerlijke stem weg te drukken.
2.    Het aangeven van grenzen lijkt zinloos. Je leert dat als je iets niet wilt, het geen zin heeft om dat kenbaar te maken, want het haalt toch niets uit.  Hoewel het namelijk zo is dat – ondanks de verwarring – het slachtoffer vaak via lichaamstaal of woorden kenbaar maakt de seksuele handelingen niet te willen, heeft de dader van incest daar geen boodschap aan. Het lieve kind leert daarmee eigenlijk dat “nee” zeggen of tegenstrubbelen geen enkele zin heeft: diegene doet toch wel wat hij/ zij wil. Vaak ook nog gepaard met fikse dreigementen door de dader, waardoor het kind nog verder geïsoleerd raakt.

Zonder al te veel in te gaan op hulpverleningsterminologie, weet ik zeker dat je begrijpt dat dat desastreuze gevolgen heeft.

Hoe moeilijk zal het dan zijn om grenzen te stellen als je op den duur zelf volwassen bent?

Het zal je dan ook niet verbazen, dat het voor incestslachtoffers inderdaad vaak moeilijk is om grenzen te stellen als ze opgegroeid zijn. Want, juist als je als jong kind nog volop aan het leren bent over het concept grenzen, je nog geen duidelijk idee hebt hierover en in veiligheid en met bescherming hoort op te groeien, is het funest als – in die periode – een van de belangrijkste mensen in jouw leven, zo grenzeloos met je omgaat en jouw ontwikkeling “forceert”. Hoe moet je dat dan op een constructieve manier doen als volwassene?

de-vaas-van-mozaiek
Het gevoel van grenzen te hebben en de baas te zijn over je eigen leven, raakt verstoord. Om terug te gaan naar de metafoor..De stukjes steen liggen hulpeloos onder de rest van de scherven, wachtend om onderdeel te worden van het mozaïek van de vaas. Die vaas kan alsnog prachtig worden…

Dus, laten we alsjeblieft niet zwijgen over dit onderwerp!

Je kunt altijd (anoniem) met ons napraten over dit onderwerp. Dat kan via contact@icelandjoey.com. Schroom niet om een bericht te sturen. Je kunt je mail richten aan Alinde: zij is maatschappelijk werker met een ruime werkervaring op vele gebieden, zoals lichamelijk, psychisch en seksueel geweld.   

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s